Verdwenen kunst – overzicht bronnen

 

Afgelopen voorjaar verdween het beeldbepalende kunstwerk de ‘Zachtmoedige Weerbaarheid’ (Pim Leefsma, 1988), van het voormalige politiebureau aan de Houtmansgracht. Gemeente en projectontwikkelaar wijzen naar elkaar, de kunstenaar blijft teleurgesteld achter.

Het is ni472px-De-Zachtmoedige_weerbaarheid_of_de_paradijsvogel_Pim_Leefsmaet het eerste (denk aan het werk van Marijke de Goey bij het gesloopte postkantoor aan de Ronsseweg) en ook niet het laatste kunstwerk in Gouda (meer hierover binnenkort) dat het onderspit moet delven.

Vooruitlopend op een onderzoek naar de omgang van onze gemeente met kunst in de openbare ruimte volgt hier alvast wat leesvoer.

AD 23 juni 2015: ‘Het is treurig dat het zo moet aflopen…’

Goudse Post 24 juni 2015: ‘Kunstwerk onherstelbaar beschadigd’

Boek van O. van der Wijk, ‘beelden in gouda – kunst van de twintigste eeuw’, uitgave van Gemeente Gouda 2001, ISBN 90-75167-02-4, over het beeld (p. 24):

“Na de verbouwing en gedeeltelijke uitbreiding van het politiebureau in 1988 werd aan drie Goudse kunstenaars gevraagd om een schetsontwerp te maken voor een kunsttoepassing. De commissie Kunstopdrachten koos voor een ontwerp van Pim Leefsma. Op het thema Weerbaarheid maakte Leefsma eigenhandig (!) dit reusachtige abstracte kunstwerk van gewapend ferro-cement, waarvan de vormen en felle kleurstellingen sterk doen denken aan stripverhalen en die we ook in zijn schilderijen en tekeningen tegenkomen, De titel dient dan ook met een grote korrel zout genomen te worden, want de politie is dienend aan de burgers. Officieel heet het beeld de ‘Zachtmoedige Weerbaarheid’, maar het wordt ook wel ‘Paradijsvogel’ genoemd. Het kunstwerk bevindt zich immers op de hoek van het Paradijs.”

Vragen PvdA in gemeenteraad 17 november 2011 en de antwoorden van het college van B&W 14 december 2011:

1. Wie is op dit moment de eigenaar van het wapenschild en van De zachtmoedige weerbaarheid? Projectontwikkelaar, ‘ontwikkelingscombinatie Houtmansgracht BV’ heeft in 2007 het perceel met toebehoren aan de Houtmansgracht 4 gekocht van de Politie Hollands Midden. Daarmee is de ontwikkelaar ook eigenaar geworden van beide kunstwerken, omdat deze ‘nagelvast’ verbonden zijn met het pand respectievelijk de grond (verticale natrekking).
2. Wat zijn de juridische verplichtingen van de eigenaar van elk van beide kunstwerken? Volgens de Auteurswet kan een maker van een kunstwerk zich verzetten tegen wijzigingen in het werk zolang dat redelijk is en inzake aantasting van het werk waardoor nadeel zou kunnen worden aangebracht aan de eer of goede naam van de maker. Dit betekent dat de ontwikkelaar samen met de kunstenaar moet zoeken naar en oplossing.
Inzake De Zachtmoedige weerbaarheid kan er geen misverstand over de rechten van de kunstenaar bestaan. Deze rechten worden gerespecteerd (zie vraag 4).
[…]
3. Maakt het – in antwoord op vraag 2. – iets uit, dat de maker van De zachtmoedige weerbaarheid, Pim Leefsma, nog leeft? Zo ja, graag een toelichting. “Zoals aangegeven heeft de kunstenaar grote en langdurende rechten op zijn kunstwerk. Bij verwijdering, herplaatsing etc is de eigenaar van de werken rechtens verplicht de kunstenaar of zijn erfgenamen – tot 70 jaar na diens overlijden – te betrekken bij de plannen.
4. Is er met de projectontwikkelaar al overleg over de toekomst van beide kunstwerken? We zijn met de projectontwikkelaar is gesprek over herplaatsing van beide kunstwerken. Hierbij is ook Pim Leefsma betrokken. Van belang is op te merken dat de ontwikkelaar als eigenaar van de kunstwerken in eerste instantie verantwoordelijk is voor het correct omgaan met deze zaak en voor de daaruit voortvloeiende kosten. De gemeente ziet een maatschappelijke verantwoordelijkheid omdat het hier om een kunstwerken gaat die zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte.” (onderstreping ggg)